میرزا محمد علی محلاتی ملقب به حاج سیاح

میرزا محمد علی محلاتی ملقب به حاج سیاح در سال 1215 خورشیدی به دنیا آمد. وی نخستین فرد ایرانی بود که رسماً تابعیت ایالات متحده آمریکا را به دست آورد.

 

حاج سیاح مانند شماری دیگر از دوستان “شیخ هادی نجم آبادی”، در میان اعضای “انجمن باغ میکده” جای داشت.

او در خانواده‌ای اهل علم و ادب، در محلات به دنیا آمد. پدرش او را برای تحصیل به تهران فرستاد.

چند سالی در نجف و کربلا به تحصیل علوم قدیمه مشغول و سپس با اندیشمندانی که از نقاط مختلف برای تدریس و تحصیل آمده بودند آشنا شد و بر اثر این آشنایی‌ها در اندیشه و نگرشش تحولی روی داد که به نظر می‌رسد مراحل بعدی زندگی او در دامنه تأثیر همین تحول بوده باشد.

حاجی سیاح زندگی‌ای سراسر همراه با شر و شور داشت.

او سفرهای طولانی مدتی به اقصی نقاط اروپا و آمریکای شمالی و همچنین کشورهای شرق از جمله هندوستان صورت داده و کشورهای زیادی را دیده بود. پس از ۱۸ سال سفر به فرنگ، وی در سال ۱۸۷۷ به ایران بازگشت و وارد صحنه انقلاب مشروطیت شد و بخاطر نوشتن نامه‌ای انتقاد آمیز به مدت ۲۰ ماه رهسپار زندان نیز گردید.

وی از مریدان سید جمال الدین اسدآبادی بود. حاجی سیاح از روشنفکران عصر قاجار محسوب می‌شود که سختی زیادی کشید و کتاب‌هایی هم نوشت. حاج سیاح در سن ۸۹ سالگی در سال ۱۹۲۵ درگذشت.

میرزا محمدعلی محلاتی در ۲۳سالگی، سفرِ هجده‌سالهٔ خود به دور دنیا (اقصی نقاط اروپا و آمریکای شمالی و همچنین کشورهای شرق ازجمله ژاپن و هندوستان) را آغاز کرد و به همین دلیل به حاجی سیاح معروف شده‌است.

وی نخستین بار عازم آمریکا شد و در ۲۶ می ۱۸۷۵، رسماً تابعیت ایالالت متحده را به دست آورد.

حاجی سیاح حتی در دو نوبت موفق به دیدار با رئیس‌جمهور آمریکا نیز شد.

میرزا ملکم خان از وی به‌عنوان «منادی غیب» در جنبش آدمیت، و معیر الممالک (داماد ناصرالدین شاه قاجار) از او به نام یک فراماسون یاد می‌کنند.

 

در شناخت اعضای باغ میکده:

هرچند مجالس کوچک از آزادیخواهان در تهران و شهرهای بزرگ در حال شکل‌گیری بود؛ ولی از ترس از خشونت حکومت، کسی جرئت برگزاری نشست‌های جمعی نداشت. میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین، سیدجمال‌الدین واعظ، حاج میرزا یحیی دولت‌آبادی و دیگر تکاپوگران مشروطه با هم‌مسلکانشان در مخالفت با حکومت قاجار، در باغ میرزا سلیمان خان میکده جمع می‌شدند تا با تمرکز بیشتری به فعالیت‌های انقلابی خود بپردازند. تکاپوهای ایشان، سرانجام، به نقش‌آفرینی اساسی در تکوین جنبش مشروطه و نیز دخالت در پیشرفت آن انجامید.

گروه مؤسس، در تاریخ ۶ خرداد ۱۲۸۳ (۱۲ ربیع‌الاول ۱۳۲۲) در اقدامی بی‌سابقه و جسورانه اقدام به دعوت عده‌ای مورد اطمینان نمودند. برای محل تجمع باغ سلیمان خان میکده را انتخاب و به مدعوین توصیه نمودند که یک به یک، وارد شوند. سپس همه ۵۴ نفر در وسط باغ دور میزی که یک جلد قرآن روی آن قرارداشت جمع شدند و سید جمال‌الدین، پرچم ایران را بیرون آورد و سپس تک تک افراد، به میز نزدیک شده و با یک دست روی کلام‌الله و دست دیگر روی پرچم ایران، در مقابل خداوند که قرآن نماینده او بود قسم خوردند.

چند نفر از جمله “سید جمال الدین واعظ” و “ملک المتکلمین” و “محمدمهدی شریف کاشانی” سخنرانی‌هایی نموده و قطعنامه‌ای در ۱۸ ماده خوانده و تصویب کردند، هدف آن‌ها جلب نظر روحانیان، روشن کردن افکار عمومی با سخنرانی‌ها در مجالس مختلف و نوشتن و ارسال شرایط و وضع ایران به مطبوعات خارج از کشور بود.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *